Nội dung
Ngành Dược luôn thu hút nhiều học sinh nhờ cơ hội nghề nghiệp rộng mở và tiềm năng phát triển ổn định. Bên cạnh kiến thức về thuốc và chăm sóc sức khỏe, lịch sử ngành Dược Việt Nam cũng là chủ đề thú vị được nhiều người quan tâm. Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây!
Bối cảnh ngành Dược Việt Nam thời kỳ sơ khai
Cũng giống như lịch sử ngành Dược thế giới, lịch sử ngành Dược Việt Nam đã hình thành từ rất sớm. Theo truyền thuyết, khoảng 5000 năm trước Công nguyên, Thần Nông là người đầu tiên hướng dẫn con người sử dụng cây cỏ để chữa bệnh và được tôn xưng là Dược Vương nhờ khả năng nhận biết nhiều loại dược liệu và độc dược.
Đến thời Hồng Bàng (2879–258 TCN), người Việt cổ đã biết sử dụng nhiều loại thảo dược trong đời sống hằng ngày như dùng vỏ lựu, ngũ bội tử, cánh kiến để nhuộm răng; nhai trầu giúp bảo vệ răng miệng và làm đẹp; uống chè vối hỗ trợ tiêu hóa; dùng gừng, hành, tỏi vừa làm gia vị vừa phòng bệnh.
Trong giai đoạn Bắc thuộc (207 TCN – 905 SCN), ngành Y Dược Việt Nam có sự giao thoa với nền Y học Trung Quốc. Nhiều kiến thức y học và kinh nghiệm sử dụng dược liệu từ phương Bắc đã được truyền bá, góp phần đặt nền móng cho sự phát triển của ngành Dược Việt Nam về sau.
Lịch sử ngành Dược Việt Nam qua các triều đại phong kiến
Thời Ngô – Đinh – Tiền Lê (973–1009)
Mặc dù đất nước còn nhiều biến động, ngành Dược Việt Nam thời kỳ này vẫn có những bước phát triển nhất định. Thông qua quá trình giao lưu văn hóa với Trung Quốc và Ấn Độ, nhiều bài thuốc quý được lưu truyền rộng rãi. Các thầy thuốc đã biết khai thác nguồn dược liệu tự nhiên và nghiên cứu thêm nhiều phương thuốc mới phục vụ chữa bệnh cho người dân.
Thời Lý – Trần (1009–1400)
Đây được xem là giai đoạn phát triển rực rỡ trong lịch sử ngành Dược Việt Nam. Triều đình thành lập Thái Y Viện để chăm sóc sức khỏe cho vua quan và quản lý việc bào chế thuốc. Năm 1261, khoa thi tuyển lương y đầu tiên được tổ chức nhằm đào tạo đội ngũ thầy thuốc phục vụ nhân dân.
Thời kỳ này, thuốc Nam ngày càng được chú trọng và dần khẳng định vị thế. Thiền sư Tuệ Tĩnh – người đặt nền móng cho lịch sử ngành Y Dược Việt Nam, là nhân vật tiêu biểu với tư tưởng “Nam dược trị Nam nhân” cùng hai tác phẩm nổi tiếng “Hồng Nghĩa Giác Tư Y Thư” và “Nam Dược Thần Hiệu”. Ông được xem là ông tổ của ngành Dược Việt Nam.
Thời Hậu Lê (1428–1788)
Dưới triều Hậu Lê, ngành Dược tiếp tục được quan tâm phát triển. Nhà nước tổ chức các kỳ thi Y học, xây dựng Y Miếu và đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Bộ luật Hồng Đức cũng ban hành nhiều quy định liên quan đến hành nghề Y Dược, kiểm soát việc sản xuất và buôn bán thuốc. Hệ thống y tế được tổ chức từ trung ương đến địa phương với Thái Y Viện ở trung ương và các Tế Sinh Đường, Quản Ty tại địa phương.
Thời Nguyễn (1802–1945)
Ngành Dược dưới triều Nguyễn trải qua hai giai đoạn gồm thời kỳ độc lập tự chủ và thời kỳ Pháp thuộc. Sau khi thống nhất đất nước, vua Gia Long tiến hành sắp xếp lại hệ thống Y Dược. Đến năm 1850, vua Tự Đức cho mở trường thuốc tại Huế nhằm đào tạo nhân lực phục vụ Thái Y Viện.
Đặc biệt, năm 1902, trường đào tạo Dược sĩ đầu tiên tại Hà Nội được thành lập, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong công tác đào tạo ngành Dược ở Việt Nam. Các bệnh viện và cơ sở khám chữa bệnh cũng dần được mở rộng trên cả nước.
Thời kỳ Pháp thuộc (1884–1945)
Theo bài giảng lịch sử ngành Dược Việt Nam của thầy cô Khoa Cao đẳng Dược, đây là giai đoạn Tây y được du nhập mạnh mẽ vào Việt Nam. Tuy nhiên, bài giảng lịch sử ngành Dược cũng nêu rõ, dưới sự cai trị của thực dân Pháp, ngành Đông y và hoạt động Dược học truyền thống gặp nhiều hạn chế. Dược sĩ Việt Nam bị kiểm soát chặt chẽ, khó phát triển các cơ sở nghiên cứu và kinh doanh thuốc.
Dù vậy, người dân vẫn duy trì việc sử dụng cây thuốc Nam và tận dụng nguồn dược liệu tự nhiên để chữa bệnh. Tinh thần tự lực trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng tiếp tục được duy trì và phát triển.
Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ (1954–1975)
Giai đoạn này đánh dấu bước chuyển mới của lịch sử ngành Dược Việt Nam. Tại miền Bắc, hệ thống Dược quốc doanh được xây dựng và phong trào trồng cây thuốc Nam phát triển mạnh nhằm đáp ứng nhu cầu thuốc men trong chiến tranh.
Ở miền Nam, hoạt động sản xuất hóa dược trong nước được chú trọng để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Mạng lưới sản xuất và phân phối thuốc từng bước được tổ chức đồng bộ, góp phần đảm bảo nguồn cung thuốc phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Quá trình đổi mới của lịch sử ngành Dược Việt Nam từ năm 1975 đến nay
Trong giai đoạn 1975–1990, ngành Dược Việt Nam chủ yếu hoạt động theo mô hình doanh nghiệp nhà nước nên chất lượng thuốc chưa đồng đều, giá thành còn cao và nguồn cung chưa thực sự ổn định. Tuy nhiên, cùng với quá trình phục hồi kinh tế sau chiến tranh, ngành Dược bắt đầu có nhiều cơ hội phát triển mới.
Từ năm 1990 đến 2005, ngành Dược có bước phát triển mạnh mẽ với sự xuất hiện ngày càng nhiều của các công ty dược phẩm và hệ thống nhà thuốc. Nguồn thuốc trở nên đa dạng hơn, chất lượng được cải thiện rõ rệt và tình trạng thiếu thuốc dần được khắc phục.
Hiện nay, ngành Dược Việt Nam nhận được nhiều sự quan tâm và đầu tư từ Nhà nước cũng như các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Đây cũng là một trong những lĩnh vực đào tạo trọng điểm, thu hút đông đảo học sinh, sinh viên theo học, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy sự phát triển của xã hội.
Trên đây là những thông tin khái quát về lịch sử ngành Dược Việt Nam qua từng thời kỳ do Ban tư vấn Trường Cao đẳng Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh tổng hợp. Hy vọng bài viết đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về quá trình hình thành, phát triển cũng như vai trò quan trọng của ngành Dược trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Discussion about this post